Σύμφωνα με το ν.4039/2012, η κακοποίηση των ζώων είναι ποινικό αδίκημα και πλέον θεωρείται αυτεπάγγελτα διωκόμενο έγκλημα, δηλαδή η εισαγγελία ασκεί απευθείας τη δίωξη με βάση τη νομοθεσία χωρίς να προαπαιτείται έγκληση η μήνυση από κάποιον. Σύμφωνα με το ν.4039/2012 προβλέπονται ποινικές και διοικητικές κυρώσεις για τους υπεύθυνους κακοποίησης ζώων η οποία μπορεί να είναι είτε η κακοποίηση των ζώων μπορεί να είναι είτε ενεργητική είτε παθητική.

Η ενεργητική κακοποίηση αναφέρεται στα εξής: δηλητηρίαση ζώων, πυροβολισμός, πνιγμός, κόψιμο αυτιών και ουράς, ακρωτηριασμός, κτηνοβασία, παράνομη εμπορία και πώληση. Η παθητική κακοποίηση αναφέρεται στα εξής: Μόνιμο δέσιμο ζώου, χωρίς παροχή τροφής, κτηνιατρικού ελέγχου, απουσία στεγαζόμενου χώρου σε περίοδο άσχημων καιρικών συνθηκών, απουσία βόλτας, διαμονή σε ακατάλληλο περιβάλλον (ανάμεσα σε ακαθαρισίες, σκουπίδια κ.ο.κ).

Σύμφωνα με το άρθρο 16 του Ν. 4039/12 ως τροπ. με άρθρο 46 του Ν. 4235/14 και άρθρο 1 του Ν. 1197/81), εάν γίνεται μάρτυρας παθητικής κακοποίησης ζώου θα πρέπει να ακολουθήσετε την εξής διαδικασία:

Θα πρέπει να τραβήξετε φωτογραφίες και βίντεο με εμφανής την ημερομηνία λήψης και σε διαφορετικές ώρες εντός της ημέρας (ώστε να μπορεί να αποδειχθεί η επαναλαμβανόμενη κατάσταση και η διάρκεια) από τις οποίες προκύπτει ότι το ζώο παραμελείται. Εάν αρχικά αποφασίσετε να μιλήσετε στον ιδιοκτήτη, θα πρέπει να είστε ήρεμοι έχοντας στο μυαλό σας πως ο στόχος σας είναι να βοηθήσετε το ζώο συμβάλλοντας στη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσής του. Εάν ο ιδιοκτήτης δεν βελτιώσει την συμπεριφορά του, θα πρέπει να προχωρήσετε σε μηνυτήρια αναφορά στο γειτονικό αστυνομικό τμήμα και θα πρέπει να κοινοποιηθεί με email στις προϊστάμενες υπηρεσίες του Α.Τ .Η μηνυτήρια αναφορά μπορεί να γίνει και ανώνυμα. Επιπλέον,θα πρέπει να προχωρήσετε και σε καταγγελία στην Κτηνιατρική Διεύθυνση της οικείας Περιφέρειας ή Νομαρχίας αναφέροντας όλες τις λεπτομέριες και τα στοιχεία για την υπόθεση.  Η μηνυτήρια αναφορά μπορεί να γίνει είτε τηλεφωνικά είτε με φάξ κρατώντας όμως τον αριθμό του πρωτοκόλλου ώστε να μπορείτε να παρακολουθείτε την πορεία της καταγγελίας.

Σε περιπτώσεις που η ζωή του ζώου κινδυνεύει άμεσα, θα πρέπει να καλέσετε το το <<100>> και να περιμένετε στο σημείο ώστε να υποδείξετε τον δράστη.

Εάν γίνετε μάρτυρας, ενεργητικής κακοποίησης ζώου, πρέπει να καλέσετε άμεσα την Αστυνομία στο <<100>> και να περιμένετε να υποδείξετε τον δράστη. Σε περίπτωση διαφυγής του δράση, βάσει του άρθρου 242 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, μπορείτε να υποδεικνύετε συνεχώς που βρίσκεται αλλά και να αναφέρεται τα στοιχεία του οχήματος κυκλοφορίας του ώστε να συλληφθεί εντός της περιόδου αυτοφώρου, η οποία ξεκινάει από την στιγμή της διενέργειας της πράξης και τελειώνει με το πέρας ολόκληρης της επόμενης ημέρας. Σε περίπτωση που το <<100>> αδυνατεί να προσέλθει, θα πρέπει θα πρέπει να μεταβείτε στην Εισαγγελία Αθηνών ( κτήριο 16 της Εισαγγελίας Αθηνών, παλαιά σχολή Ευελπίδων). Ο εισαγγελέας οφείλει να δώσει αμέσως εντολή για σύλληψη του ατόμου και άμεση απομάκρυνση του ζώου.

Η περιγραφή σας θα πρέπει να είναι τεκμηριωμένη και με όσο το δυνατόν περισσότερα αποδεικτικά στοιχεία (πχ φωτογραφίες, βίντεο, ηχογράφηση, άλλους μάρτυρες,κλπ) και να κρατάτε πάντα αντίγραφο.